Lijst van de Europese libellen
De tekst zoals in
hoofdstuk 7 van de vierde druk veldgids opgenomen:
Deze lijst bevat alle 130 soorten en 28 ondersoorten die in Europa tot nu toe
zijn waargenomen. Als grens van Europa is genomen: de westflank van de Oeral, de
Oeralrivier tot de noordflank van de Kaukasus, de noordkant van de Zwarte zee,
door de Egeïsche zee (inclusief Kreta, maar zonder de eilanden voor de Turkse
kust, zoals Rhodos), door de Middellandse zee naar de Azoren (de Canarische
eilanden worden biogeografisch niet tot Europa gerekend), van de Azoren om
IJsland heen boven de Noordkaap langs terug naar de Oeral. Daarnaast hebben wij
aan het einde van deze lijst de soorten opgenomen die in de Oeral zijn
waargenomen maar waarvan nog onduidelijk is of ze ook op de (Europese) westflank
zijn gezien. Ook worden de extra soorten genoemd die op Rhodos en op de
Canarische eilanden voorkomen, eilanden die door sommigen tot Europa worden
gerekend. Tot slot is een lijst toegevoegd van libellen die als exoot in Europa
zijn waargenomen.
Soorten die vet zijn weergegeven komen in Noord- en Midden-Europa voor en worden
behandeld in deze gids. De overige (onder)soorten komen in Zuid-Europa voor. Van
deze soorten zijn summiere beschrijvingen opgenomen in hoofdstuk 9 (ondersoorten
die in Zuid-Europa voorkomen zijn niet beschreven in deze gids). Alle andere
(onder)soorten zijn met een asterisk (*) aangegeven en komen in het uiterste
oosten van Europa voor of zijn erg zeldzaam.
Soorten die tussen [vierkante haken] zijn weergegeven komen niet in Europa voor.
Dit betreffen nominaatvormen van soorten waarvan een ondersoort in Europa
voorkomt.
Daarnaast zijn er nog veel meer (onder)soorten voor Europa beschreven. Als de
taxonomische status van deze (onder)- soorten nog (te) onduidelijk is, zijn ze
niet opgenomen in deze lijst. Dus als een (onder)soort op deze lijst ontbreekt,
wil dit niet zeggen dat ze niet bestaat maar dat de huidige taxonomische status
niet duidelijk is.
Een volledige lijst van alle (onder)soorten van het faunarijk waar Europa toe
behoort, het West-Palearctisch gebied, is opgenomen in Ruddek (1996).
Odonata
Zygoptera
Calopterygidae
Calopteryx Leach, 1815
haemorrhoidalis (Vander Linden, 1825)
splendens (Harris, 1782)
amasina Bartenev, 1911
balcanica Fudakowski, 1930
caprai Conci, 1956
intermedia Selys, 1887*
mingrelica Selys, 1869
splendens (Harris, 1782)
taurica Selys, 1853*
virgo (Linnaeus, 1758)
festiva (Brullé, 1832)*
meridionalis Selys, 1853
virgo (Linnaeus, 1758)
xanthostoma (Charpentier, 1825)
Euphaeidae
Epallage Charpentier, 1840
fatime (Charpentier, 1840)
Lestidae
Lestes Leach, 1815
barbarus (Fabricius, 1798)
dryas Kirby, 1890
macrostigma (Eversmann, 1836)
parvidens Artobolevski, 1929
sponsa (Hansemann, 1823)
virens (Charpentier, 1825)
vestalis Rambur, 1842
virens (Charpentier, 1825)
viridis (Vander Linden, 1825)
Sympecma Burmeister, 1839
fusca (Vander Linden, 1820)
gobica (Förster, 1900)*
paedisca (Brauer, 1877)
Coenagrionidae
Cercion Navas, 1907
lindenii (Selys, 1840)
Coenagrion Kirby, 1890
armatum (Charpentier, 1840)
caerulescens (Fonscolombe, 1838)
caerulescens (Fonscolombe, 1838)
caesarum Schmidt, 1959
ecornutum (Selys, 1872)*
hastulatum (Charpentier, 1825)
hylas (Trybom, 1889)
freyi Bilek, 1954
[hylas] (Trybom, 1889)
intermedium Lohmann, 1990
johanssoni (Wallengren, 1894)
lunulatum (Charpentier, 1840)
mercuriale (Charpentier, 1840)
castellani Roberts, 1948
mercuriale (Charpentier, 1840)
ornatum (Selys, 1850)
ponticum (Bartenev, 1929)*
puella (Linnaeus, 1758)
pulchellum (Vander Linden, 1825)
scitulum (Rambur, 1842)
Erythromma Charpentier, 1840
najas (Hansemann, 1823)
viridulum (Charpentier, 1840)
Nehalennia Selys, 1850
speciosa (Charpentier, 1840)
Pyrrhosoma Charpentier, 1840
elisabethae Schmidt 1948
nymphula (Sulzer, 1776)
Enallagma Charpentier, 1840
cyathigerum (Charpentier, 1840)
Ischnura Charpentier, 1840
aralensis Haritonov, 1979*
elegans (Vander Linden, 1820)
ebneri Schmidt, 1939
elegans (Vander Linden, 1820)
fountaineae Morton, 1905
genei (Rambur, 1842)
graellsii (Rambur, 1842)
hastata (Say, 1839)
pumilio (Charpentier, 1825)
Ceriagrion Selys, 1876
tenellum (Villers, 1789)
nielseni Schmidt, 1953
tenellum (Villers, 1789)
georgfreyi Schmidt, 1954*
Platycnemididae
Platycnemis Burmeister, 1839
acutipennis Selys, 1841
dealbata Selys, 1850*
latipes Rambur, 1842
pennipes (Pallas, 1771)
nitidula (Brullé, 1832)
pennipes (Pallas, 1771)
Anisoptera
Aeshnidae
Aeshna Fabricius, 1775
affinis Vander Linden, 1820
caerulea (Ström, 1783)
crenata Hagen, 1856
cyanea (Müller, 1764)
grandis (Linnaeus, 1758)
isosceles (Müller, 1767)
antehumeralis Schmidt, 1950
isosceles (Müller, 1767)
juncea (Linnaeus, 1758)
mixta Latreille, 1805
serrata Hagen, 1856
osiliensis Mierzejewski, 1913
serrata Hagen, 1856*
subarctica Walker, 1908
elisabethae Djakonov, 1922
[subarctica] Walker, 1908
viridis Eversman, 1836
Anax Leach, 1815
immaculifrons Rambur, 1842
imperator Leach, 1815
junius (Drury, 1770)
parthenope (Selys, 1839)
Hemianax Selys, 1839
ephippiger (Burmeister, 1839)
Brachytron Evans, 1845
pratense (Müller, 1764)
Caliaeschna Selys, 1883
microstigma (Schneider, 1845)
Boyeria McLachlan, 1896
cretensis, Peters 1991
irene (Fonscolombe, 1838)
Gomphidae
Gomphus Leach, 1815
flavipes (Charpentier, 1825)
flavipes (Charpentier, 1825)
lineatus Bartenev, 1929
graslinii Rambur, 1842
pulchellus Selys, 1840
schneiderii Selys, 1850
simillimus Selys, 1840
vulgatissimus (Linnaeus, 1758)
Paragomphus Cowley, 1934
genei (Selys, 1841)
Onychogomphus Selys, 1854
assimilis (Schneider, 1845)*
costae Selys, 1885
flexuosus (Schneider, 1845)*
forcipatus (Linnaeus, 1758)
forcipatus (Linnaeus, 1758)
unguiculatus (Vander Linden, 1820)
uncatus (Charpentier, 1840)
Ophiogomphus Selys, 1854
cecilia (Fourcroy, 1785)
Lindenia De Haan, 1826
tetraphylla (Vander Linden, 1825)
Cordulegastridae
Cordulegaster Leach, 1815
bidentata Selys, 1843
bidentata Selys, 1843
sicilica Fraser, 1929
boltonii (Donovan, 1807)
boltonii (Donovan, 1807)
iberica Boudot & Jacquemin, 1995
immaculifrons Selys, 1858
helladica (Lohmann, 1993)
bucholzi (Lohmann, 1993)
helladica (Lohmann, 1993)
kastalia (Lohmann, 1993)
heros Theischinger, 1979
heros Theischinger, 1979
pelionensis Theischinger, 1979
insignis Schneider, 1854
picta Selys, 1854
trinacriae Waterston, 1976
Corduliidae
Cordulia Leach, 1915
aenea (Linnaeus, 1758)
Epitheca Burmeister, 1839
bimaculata (Charpentier, 1825)
Somatochlora Selys, 1871
alpestris (Selys, 1840)
arctica (Zetterstedt, 1840)
borisi Marinov, 2001
flavomaculata (Vander Linden, 1825)
graeseri Selys, 1887*
metallica (Vander Linden, 1825)
meridionalis Nielsen, 1935
sahlbergi Trybom, 1889
Oxygastra Selys, 1870
curtisii (Dale, 1834)
Macromiidae
Macromia Rambur, 1842
splendens (Pictet, 1834)
Libellulidae
Libellula Linnaeus, 1758
depressa Linnaeus, 1758
depressa Linnaeus, 1758
taurica Beutler, 1984*
fulva Müller, 1764
quadrimaculata Linnaeus, 1758
Orthetrum Newman, 1833
albistylum (Selys, 1848)
brunneum (Fonscolombe, 1837)
brunneum (Fonscolombe, 1837)
cycnos (Selys, 1848)
cancellatum (Linnaeus, 1758)
chrysostigma (Burmeister, 1839)
coerulescens (Fabricius, 1798)
anceps (Schneider, 1845)
coerulescens (Fabricius, 1798)
nitidinerve (Selys, 1841)
sabina (Drury, 1773)*
trinacria (Selys, 1841)
Diplacodes Kirby, 1889
lefebvrii (Rambur, 1842)
Brachythemis Brauer, 1868
leucosticta (Burmeister, 1839)
Crocothemis Brauer, 1868
erythraea (Brullé, 1832)
Sympetrum Newman, 1833
arenicolor Jödicke, 1994*
danae (Sulzer, 1776)
depressiusculum (Selys, 1841)
flaveolum (Linnaeus, 1758)
fonscolombii (Selys, 1840)
meridionale (Selys, 1841)
pedemontanum (Allioni, 1766)
sanguineum (Müller, 1764)
obsoletum Bartenev, 1919*
sanguineum (Müller, 1764)
sinaiticum Dumont, 1977
striolatum (Charpentier, 1840)
nigrescens Lucas, 1912
striolatum (Charpentier, 1840)
tibiale (Ris, 1897)*
vulgatum (Linnaeus, 1758)
ibericum Ocharan, 1985
vulgatum (Linnaeus, 1758)
Leucorrhinia Brittinger, 1850
albifrons (Burmeister, 1839)
caudalis (Charpentier, 1840)
dubia (Vander Linden, 1825)
dubia (Vander Linden, 1825
circassica Bartenev, 1929*
pectoralis (Charpentier, 1825)
rubicunda (Linnaeus, 1758)
Trithemis Brauer, 1868
annulata (Palisot de Beauvois, 1807)
Zygonyx Hagen, 1867
torrida (Kirby, 1889)
Pantala Hagen, 1861
flavescens (Fabricius, 1798)
Selysiothemis Ris, 1897
nigra (Vander Linden, 1825)
Daarnaast zouden de volgende (onder)soorten in het Europese deel van de Oeral
kunnen voorkomen:
Coenagrion hylas hylas (Trybom, 1889)
Leucorrhinia dubia orientalis Selys, 1887
Rhodos en de Canarische eilanden worden door sommigen tot Europa gerekend. Op
Rhodos zijn de volgende (onder)soorten waargenomen:
Onychogomphus forcipatus albotibialis Schmidt, 1954
Orthetrum taeniolatum (Schneider, 1845)
Trithemis festiva (Rambur, 1842)
En op de Canarische eilanden komen de volgende soorten voor:
Ischnura saharensis Aguesse, 1958
Platycnemis subdilatata Selys, 1849
Sympetrum nigrifemur (Selys, 1884)
Trithemis arteriosa (Burmeister, 1839)
De volgende exotische soorten, doorgaans meegekomen als larven en waargenomen in
onder andere tropische kassen, zijn ooit gemeld uit Europa (het continent van
herkomst is vermeld, evenals de landen waarin de soort is aangetroffen):
Coenagrionidae
Agriocnemis femina (Brauer, 1868) – Azië, NL
Argia fummipennis (Burmeister, 1839) – Amerika, GB
Ceriagrion cerinorubellum (Brauer, 1865) – Azië, GB
Enallagma signatum (Hagen, 1861) – Amerika, GB
Ischnura posita (Hagen, 1861) – Amerika, GB
Ischnura senegalensis (Rambur, 1842) – Azië/Afrika, GB/SF
Pseudagrion microcephalum (Rambur, 1842) – Azië, SF
Aeshnidae
Anax gibbosulus Rambur, 1842 – Azië/Australië, GB
Anax guttatus (Burmeister, 1839) – Azië, GB/SF
Gomphidae
Ictinogomphus decoratus melaenops (Selys, 1858) – Azië, NL
Libellulidae
Celithemis eponina (Drury, 1773)– Amerika, NL
Crocothemis servilia (Drury, 1770) – Azië, GB
Erythemis simplicicollis (Say, 1839) – Amerika, GB
Neurothemis fluctuans (Fabricius, 1793) – Azië, NL/SF
Orthetrum japonicum internum McLachlan, 1894 – Azië, SF
Pachydiplax longipennis (Burmeister, 1839) – Amerika, GB
Rhodothemis rufa (Rambur, 1842) – Azië, GB
Sympetrum eroticum (Selys, 1883) – Azië, LV
Tramea transmarina euryale Selys, 1878 – Azië, GB
Urothemis bisignata Brauer, 1868 – Azië/Australië, GB
(GB=Groot-Brittannië,
LV=Letland, NL=Nederland, SF=Finland)